Katowice, dnia 3 lipca 2026 roku
VA I-40/26
L.dz. 1081/26
KOMUNIKAT
dotyczący statusu kanonicznego Bractwa Kapłańskiego Świętego Piusa X (FSSPX)
oraz jego działalności na terenie archidiecezji katowickiej
W związku z wydarzeniami mającymi miejsce w Écône w Szwajcarii dnia 1 lipca 2026 roku, w czasie ceremonii podczas której doszło do konsekracji biskupiej czterech prezbiterów Bractwa Kapłańskiego Świętego Piusa X (FSSPX) bez papieskiego zlecenia, wbrew woli
Ojca Świętego oraz z jawnym naruszeniem prawa kanonicznego – w ślad za Dekretem
Kardynała Prefekta Dykasterii Nauki Wiary z dnia 2 lipca 2026 roku, załączoną do niego Notą
wyjaśniającą oraz Procedurami pojednania księży i świeckich wywodzących się z ww. Bractwa
– informuję, że:
1. Zarówno biskupi udzielający konsekracji, jak i ci, którzy ją przyjęli – z uwagi na schizmatycką naturę podjętego aktu – zaciągnęli przewidzianą prawem karę ekskomuniki zarezerwowaną Stolicy Apostolskiej.
2. Ekskomunika odłącza od Kościoła rzymskiego zarówno biskupów, jak i pozostałych
duchownych (tj. prezbiterów i diakonów) należących do Bractwa Kapłańskiego
Świętego Piusa X.
3. Jeżeli chodzi o wiernych świeckich, za ekskomunikowanych należy uważać tych, którzy formalnie przystąpili do ww. Bractwa. Poszczególne przypadki wymagają indywidualnej oceny na odpowiednim forum – czy to zewnętrznym, czy wewnętrznym – natomiast wskazać należy, iż przystąpienie formalne wiąże się z dwoma łącznie występującymi
i wzajemnie uzupełniającymi się elementami, a mianowicie: dobrowolnym i świadomym opowiedzeniem się za zwolennikami schizmy i przeciwko posłuszeństwu Papieżowi (element o charakterze wewnętrznym); uzewnętrznieniem tegoż wyboru, przede wszystkim poprzez wyłączne uczestnictwo w kościelnych aktach zwolenników schizmy (nabożeństwach liturgicznych) przy jednoczesnym niebraniu udziału w aktach Kościoła katolickiego (element o charakterze zewnętrznym).
4. Duchowni ww. Bractwa sprawują sakramenty w sposób niegodziwy, a sakrament
pokuty udzielany przez nich oraz małżeństwa, przy zawieraniu których asystują,
są nieważne. Tym samym odwołane zostaje obowiązujące dotąd upoważnienie
do spowiadania, którego w 2015 roku kapłanom Bractwa udzielił i które w 2016 roku
– do odwołania – prolongował Papież Franciszek.
5. Wytyczne odnośnie do duchownych i świeckich, którzy wywodzą się z ww. Bractwa,
a chcą powrócić do jedności z Kościołem rzymskim, określone zostały w Procedurze
pojednania opublikowanej przez Dykasterię Nauki Wiary.
Jednocześnie pragnę przypomnieć iż w Liście apostolskim Traditionis custodes z dnia
16 lipca 2021 roku papież Franciszek określił zasady stosowania liturgii rzymskiej sprzed
1970 roku, wskazując m.in., iż: Do zadań biskupa diecezjalnego jako moderatora, promotora
i stróża całego życia liturgicznego w powierzonym mu Kościele partykularnym, należy regulowanie celebracji liturgicznych w swojej diecezji. Dlatego do jego wyłącznej kompetencji należy
zezwolenie na używanie w diecezji Mszału Rzymskiego z 1962 roku, z zastosowaniem się
do wytycznych Stolicy Apostolskiej (art. 2). Ponadto w dokumencie tym określono inne szczególne zadania biskupa, a także powinności prezbitera na okoliczność korzystania
z niektórych dawnych form liturgii rzymskiej (por. art. 3-5). Kongregacja ds. Kultu Bożego
i Dyscypliny Sakramentów w dokumencie z dnia 4 grudnia 2021 roku podała dalsze wyjaśnienia i wskazania szczegółowe w tym względzie.
W oparciu o ww. podstawy faktyczne i prawne należy wskazać, iż kapłani Bractwa
– działając w granicach diecezji bez zezwolenia Biskupa miejsca – sprawują Mszę świętą
niegodziwie, gdyż czynią to poza ramami dyscypliny kościelnej. Natomiast sprawowanie przez nich sakramentu pokuty oraz asystowanie przy zawieraniu małżeństwa jest nieważne. Dlatego wszystkim wiernym, którzy są duchowo przywiązani do starszej formy rytu rzymskiego (czyli do tzw. Mszy trydenckiej), usilnie zalecam powstrzymanie się od udziału w liturgii sprawowanej przez duchownych ww. Bractwa. Jednocześnie przypominam, iż liturgia
w starszej formie rytu rzymskiego – z zachowaniem wymaganych na tę okoliczność przepisów prawa kościelnego, w jedności z Ojcem świętym oraz Biskupem miejsca – jest w archidiecezji katowickiej sprawowana w zaaprobowanych i wyznaczonych do tego miejscach, tj.:
• w kościele pw. świętych Męczenników Jana i Pawła w Katowicach-Dębie – I i III niedzielę miesiąca o godz. 17:30;
• w kościele pw. Matki Bożej Bolesnej w Rybniku w II niedzielę miesiąca o godz. 14:00;
• w kościele pw. Matki Bożej Śnieżnej w Mikołowie w II i IV niedzielę miesiąca o godz. 11:30;
• w kościele pw. Wniebowzięcia NMP w Wodzisławiu Śląskim w IV niedzielę miesiąca
o godz. 13:00.
Z modlitwą o dar jedności w Kościele katolickim oraz pasterskim błogosławieństwem
† Andrzej Przybylski
Arcybiskup Metropolita
Katowicki
Stanowisko Rady Konferencji Episkopatu Polski ds. Rodziny
w sprawie ochrony konstytucyjnego rozumienia małżeństwa
W związku z pojawiającymi się ostatnio orzeczeniami sądów administracyjnych dotyczącymi transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci, z troską i niepokojem obserwujemy kolejne działania i interpretacje prawne odnoszące się do rozumienia małżeństwa. W gruncie rzeczy dotykają one jednej z najbardziej fundamentalnych rzeczywistości budujących życie społeczne i rodzinne w Polsce.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 18 wskazuje, że małżeństwo jest związkiem kobiety i mężczyzny i jako takie znajduje się pod ochroną oraz opieką państwa. Nie jest to jedynie zapis formalny. Za tymi słowami stoi określone rozumienie człowieka, rodziny i odpowiedzialności za przyszłe pokolenia oraz przekonanie, że trwała wspólnota kobiety i mężczyzny, ze swej natury otwarta na przekazywanie życia oraz tworzenie bezpiecznej przestrzeni dla rozwoju kolejnych pokoleń, stanowi podstawową komórkę społeczeństwa oraz jeden z filarów dobra wspólnego.
Przypominamy również, że zgodnie z art. 8 Konstytucji RP to właśnie Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej. Żadne ustawy ani interpretacje prawne nie mogą pozostawać z nią w sprzeczności. Sama Konstytucja w art. 91 przewiduje określone pierwszeństwo ratyfikowanych umów międzynarodowych wobec ustaw, nie oznacza to jednak możliwości pomijania konstytucyjnego rozumienia małżeństwa wyrażonego w art. 18. Dlatego pojawiające się interpretacje prawne, które próbują nadawać art. 18 nowe znaczenie, budzą poważne pytania dotyczące granic interpretacji prawa oraz poszanowania konstytucyjnego porządku państwa.
Jako chrześcijanie patrzymy na małżeństwo nie tylko jako na instytucję prawną, ale również jako na rzeczywistość zakorzenioną w prawie naturalnym i objawionym zamyśle Boga wobec człowieka. Nauczanie Kościoła katolickiego od początku w sposób niezmienny wskazuje, że małżeństwo jest trwałym związkiem kobiety i mężczyzny, opartym na wzajemnym darze miłości, otwartym na przekazywanie życia oraz budowanie wspólnoty rodzinnej.
Jak przypomina Katechizm Kościoła Katolickiego: „Przymierze małżeńskie, przez które mężczyzna i kobieta tworzą ze sobą wspólnotę całego życia, skierowaną ze swej natury na dobro małżonków oraz do zrodzenia i wychowania potomstwa, zostało między ochrzczonymi podniesione przez Chrystusa Pana do godności sakramentu” (KKK 1601).
Również św. Jan Paweł II w adhortacji apostolskiej Familiaris consortio podkreślał, że przyszłość ludzkości idzie przez rodzinę, a ochrona małżeństwa jest jednym z podstawowych zadań społeczeństwa i państwa. Papież Franciszek w Amoris laetitia przypominał natomiast, że „nie istnieje żadna podstawa do porównywania czy zakładania analogii, nawet dalekiej, między związkami homoseksualnymi a planem Bożym dotyczącym małżeństwa i rodziny” (AL 251). Kościół, pozostając wierny swojemu rozumieniu małżeństwa, jednocześnie przypomina o niezbywalnej godności każdej osoby oraz o obowiązku szacunku, wrażliwości i unikania języka pogardy czy wykluczenia.
Z coraz większym niepokojem obserwujemy proces, w którym rozszerzające interpretacje prawa mogą prowadzić do osłabienia konstytucyjnego rozumienia małżeństwa. Tak fundamentalne kwestie nie powinny być rozstrzygane drogą interpretacji budzących poważne społeczne i konstytucyjne wątpliwości, zwłaszcza gdy dotyczą rzeczywistości tak głęboko zakorzenionej w polskim porządku prawnym, tradycji kulturowej oraz chrześcijańskim rozumieniu małżeństwa i rodziny, które przez wieki współtworzyły europejskie myślenie o człowieku.
Broniąc małżeństwa rozumianego jako związek kobiety i mężczyzny, nie chcemy występować przeciwko komukolwiek ani odbierać komukolwiek godności. Pragniemy natomiast pozostać wierni wizji człowieka i rodziny, która od wieków stanowi fundament chrześcijańskiego rozumienia miłości, rodzicielstwa i odpowiedzialności społecznej. Każdy człowiek, niezależnie od swojej historii, wrażliwości czy doświadczeń, zasługuje na szacunek, ochronę godności i język wolny od pogardy. Szacunek wobec każdej osoby nie oznacza jednak rezygnacji z prawdy o małżeństwie, którą Kościół głosi od początku.
W związku z tym apelujemy do wszystkich ludzi dobrej woli o odpowiedzialność za prawo, za przyszłość polskiej rodziny oraz za zachowanie konstytucyjnego i moralnego fundamentu Rzeczypospolitej Polskiej. Małżeństwo kobiety i mężczyzny posiada wyjątkowe znaczenie społeczne, antropologiczne i duchowe, dlatego debata dotycząca jego miejsca w porządku prawnym i społecznym powinna być prowadzona z odpowiedzialnością, spokojem oraz autentyczną troską o dobro wspólne.
Abp Wiesław Śmigiel
Przewodniczący Rady KEP ds. Rodziny
Warszawa, 22 maja 2026 roku
APEL KOMISJI WYCHOWANIA KATOLICKIEGO KEP
W ZWIĄZKU Z WPROWADZENIEM DO SZKÓŁ PRZEDMIOTU EDUKACJA ZDROWOTNA
Warszawa, dnia 27 sierpnia
Drodzy Rodzice,
W roku szkolnym 2025/2026 Waszym dzieciom – począwszy od klasy IV szkoły podstawowej, aż po klasę III szkoły ponadpodstawowej – zostanie zaproponowany udział w zajęciach edukacji zdrowotnej. Zajęcia te nie są obowiązkowe, jeżeli jednak nie zadeklarujecie Państwo braku zgody do nieprzekraczalnej daty 25 września br., dziecko zostanie automatycznie zapisane do udziału w tych lekcjach i będzie miało obowiązek w nich uczestniczyć.
Dobrze wiecie, że jako rodzice jesteście odpowiedzialni za wychowanie własnych dzieci. Macie prawo wychowywać je zgodnie z własnymi przekonaniami. Jeśli widzicie, że w szkole są przekazywane jakieś wartości i zasady życia, z którymi się nie zgadzacie, możecie wyrazić swój sprzeciw.
W programie zajęć z edukacji zdrowotnej są treści wartościowe, takie jak troska o zdrowie fizyczne, higienę psychiczną czy rozpoznawanie zagrożeń. Jednak są też treści, które nie są zgodne z wiarą katolicką i narażają dzieci i młodzież na ryzyko poważnych niebezpieczeństw, mogących wpływać na całe ich życie, a także życie rodziny.
Program przedmiotu – w naszej ocenie – stanowi zagrożenie dla katolickiej wizji rodziny, małżeństwa oraz dojrzałości ludzkiej dzieci i młodzieży. Problematyka małżeństwa i rodziny, rozumianych jako wspólnota ojca, matki i dzieci, została potraktowana w nim w sposób marginalny. Tymczasem Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej wyraźnie podkreśla, że małżeństwo, rodzina, macierzyństwo i ojcostwo znajdują się pod szczególną ochroną państwa. W programie znalazły się treści dotyczące tożsamości płciowej oraz kwestii prawnych i społecznych związanych ze środowiskiem LGBTQ+. Wszystkie osoby zasługują na szacunek, ale ich wizja seksualności nie jest zgodna z nauką Kościoła. Proponowane treści mogą prowadzić do zniekształcenia obrazu kobiecości i męskości, a nawet powodować, że dziewczęta będą identyfikowały się jako chłopcy, a chłopcy – jako dziewczęta, w ich najbardziej wrażliwym okresie życia, w którym młody człowiek poszukuje własnej tożsamości i potrzebuje szczególnego wsparcia, opieki i towarzyszenia mu przez najbliższych. Niezwykle zaś łatwo jest wtedy skrzywdzić młodych ludzi i doprowadzić w konsekwencji do wielu zaburzeń.
Zajęcia poruszające tak istotne i wrażliwe kwestie powinny powstać w oparciu o szeroką debatę społeczną. W Polsce dużą część obywateli stanowią przecież ludzie, którzy przyjmują chrześcijańską wizję małżeństwa i rodziny.
Dlatego zwracamy się do Was, Drodzy Rodzice wyznający katolicką wiarę, abyście głęboko rozważyli proponowane zajęcia z edukacji zdrowotnej i nie wyrażali zgody na udział swoich dzieci w tych zajęciach. Wzór pisma do rezygnacji można znaleźć na stronie: takdlaedukacji.pl
Bp Wojciech Osial
Przewodniczący Komisji Wychowania Katolickiego KEP
PARAFIALNY ZESPÓŁ DS PREWENCJI ZOSTAŁ POWOŁANY, ABY REALIZOWAĆ W JEDNOSTCE KOŚCIELNEJ, JAKĄ JEST PARAFIA, ZASADY OCHRONY DZIECI I MŁODZIEŻY, ZGODNIE Z TZW. USTAWĄ KAMILKA, NOWELIZUJĄCĄ PRZEPISY DOTYCZĄCE OCHRONY MAŁOLETNICH.
W SKŁAD ZESPOŁU WCHODZĄ:
- KS. PROBOSZCZ ROMAN DUŻY / Z URZĘDU/
- JOANNA PIETRYJA /OSOBA ODPOWIEDZIALNA ZA WPROWADZENIE I PRZESTRZEGANIE STANDARDÓW OCHRONY MAŁOLETNICH W PARAFII
STANDARDY OCHRONY DZIECI
W RZYMSKOKATOLICKIEJ PARAFII PODWYŻSZENIA KRZYŻA ŚWIĘTEGO I MATKI BOŻEJ CZĘSTOCHOWSKIEJ W PSZCZYNIE
WERSJA SKRÓCONA
- NAJWAŻNIEJSZE ELEMENTY STANDARDÓW OCHRONY DZIECI
• Standardy ochrony dzieci to zasady, które mają przyczyniać się do tworzenia bezpiecznego
środowiska w taki sposób, by każde dziecko mogło się czuć w parafii dobrze, było w niej
akceptowane i szanowane. Standardy określają również sposób reagowania na krzywdę lub
niestosowne zachowanie w parafii lub poza nią, a także wyznaczają sposób postępowania z
osobą krzywdzoną i sprawcą.
• Każda osoba w naszej parafii jest odpowiedzialna za tworzenie bezpiecznego środowiska:
księża, siostry zakonne, pracownicy, animatorzy, rodzice, dzieci i młodzież. Wszyscy razem
starają się współpracować w trosce o dobro wspólne.
• W parafii Podwyższenia Krzyża Św. w Pszczynie wyznaczono osoby, które mają szczególną
odpowiedzialność w zakresie ochrony dzieci i młodzieży przed krzywdzeniem:
- osoby zaufania: Piotr Nachlik
- można też zgłaszać się do ks. proboszcza Marka Brewki
• Wszystkie działania powinny być podejmowane w trosce o dzieci i młodzież, zapewniać im
poczucie bezpieczeństwa oraz wspomagać ich rozwój.
• W parafii organizowane są różne inicjatywy edukacyjne skierowane do pracowników,
animatorów, rodziców, dzieci i młodzieży. Szkolenia i warsztaty dotyczą sposobów tworzenia
bezpiecznego środowiska, ochrony przed krzywdzeniem i przeciwdziałania różnym formom
przemocy.
• Niedopuszczalne jest stosowanie jakiejkolwiek formy przemocy (fizycznej, psychicznej czy
seksualnej) przez pracowników parafii lub dzieci.
• Każdy sygnał świadczący o tym, że dziecko może doświadczać przemocy ze strony osoby
dorosłej lub innego dziecka w parafii lub poza nią, jest zawsze bardzo poważnie traktowany
przez pracowników i wolontariuszy parafii. Każda sytuacja jest odpowiednio badana, a podejmowane
działania mają na celu jak najszybsze przerwanie krzywdzenia i udzielenie wsparcia osobie,
która go doświadcza. Pracownicy i wolontariusze parafii podejmują działania według zasad
określonych w pełnej wersji standardów ochrony dzieci.
• Kiedy dzieje się coś niepokojącego, szczególnie wtedy, gdy dzieci i młodzież są krzywdzeni
przez innych lub są świadkami krzywdy innej osoby, niezwłocznie powinni o sytuacji
poinformować pracowników parafii/animatorów/osobę zaufania.
• Szczególnie ważną częścią standardów są zasady bezpiecznych relacji między dorosłymi a
dziećmi oraz między dziećmi. Mają one służyć tworzeniu bezpiecznego i przyjaznego
środowiska w parafii. Pracownicy/animatorzy będą zawsze reagować na przekraczanie i
nierespektowanie przyjętych zasad.
• Podstawową zasadą jest równe traktowanie wszystkich dzieci. Godność każdej osoby jest w
naszej parafii szanowana. Jednocześnie uwzględnia się wyjątkowość i indywidualność każdej
osoby, co wymaga dostosowania metod i podejścia uwzględniającego jego potrzeby i
sytuację życiową.
• Pracownicy parafii/animatorzy powinni reagować na niewłaściwe zachowania dziecka wobec
samego siebie, rówieśników lub dorosłych, upominając go i stosując przyjęte w parafii środki
dyscyplinujące. Jest to przejaw troski osób dorosłych o bezpieczeństwo i prawidłowy rozwój
dzieci.
• Troska o bezpieczeństwo i dobre relacje dotyczy również Internetu i komunikacji drogą
elektroniczną. Parafia dba o to, by dostęp do Internetu był bezpieczny, wprowadza
rozwiązania ograniczające możliwość dostępu do treści szkodliwych. Ponadto pracownicy
parafii reagują na niebezpieczne, szkodliwe i krzywdzące sytuacje dziejące się w przestrzeni
internetowej. Dziecko zawsze może poprosić o pomoc, gdy on sam lub ktoś inny doświadcza
krzywdzenia w sieci.
• Pracownicy parafii dbają o ochronę wizerunku dzieci i młodzieży. Rodzice decydują, czy
wyrażają zgodę na publikację zdjęć i filmów prezentujących wizerunek ich dzieci. Podczas
różnych wydarzeń związanych z życiem parafii są robione zdjęcia i nagrywane filmy, które
mogą później być wykorzystane w mediach społecznościowych. Mogą być na nich obecni
tylko ci, których rodzice wyrazili na to zgodę. Każde dziecko w momencie wykonywania zdjęć
lub nagrań ma prawo powiedzieć, że nie chce, by jego wizerunek w materiałach z tego
konkretnego wydarzenia był publikowany. Pracownicy szanują decyzję dziecka. Powyższa
zasada nie dotyczy sytuacji, kiedy wizerunek osoby stanowi jedynie szczegół całości, takiej jak
zgromadzenie, krajobraz lub impreza publiczna.
• Dzieci i młodzież powinny szanować prawo do prywatności rówieśników oraz dorosłych,
dlatego nie mogą publikować w przestrzeni internetowej i w swoich mediach
społecznościowych wizerunku innych osób bez jej wiedzy i zgody.
2. ZASADY BEZPIECZNYCH RELACJI PRACOWNIKÓW PARAFII Z DZIEĆMI
W standardach ochrony dzieci znajduje się szczegółowy kodeks zachowań, który powinien być
respektowany przez wszystkich pracowników parafii. Poniżej zamieszczamy streszczenie
najważniejszych zasad obowiązujących osoby dorosłe pracujące i posługujące w parafii:
• Pracownicy parafii podejmują działania dla dobra dzieci i w ich najlepszym interesie.
• Każde dziecko jest traktowane z szacunkiem, uwzględnia się jego godność, prawo do
prywatności, a także indywidualne potrzeby, zdolności i sytuację życiową.
• Indywidualne podejście nie może oznaczać niesprawiedliwego faworyzowania wybranego
dziecka.
• Pracownicy dbają o tworzenie odpowiednich relacji z dziećmi, właściwych dla osób dorosłych,
opartych na szacunku, zaufaniu i respektowaniu odpowiednich granic w komunikacji i
kontakcie fizycznym.
• Niedopuszczalne jest stosowanie przemocy w jakiejkolwiek formie.
• Niedopuszczalne jest nawiązywanie z dziećmi i młodzieżą jakichkolwiek relacji o charakterze
seksualnym czy romantycznym.
• Niedopuszczalne jest utrwalanie wizerunku dzieci dla celów prywatnych.
• Każdy kontakt z dziećmi jest jawny i wynika z realizacji zadań i działań prowadzonych na rzecz
parafii. Pracownicy nie mogą utrzymywać relacji prywatnych z dziećmi (poza sytuacjami, gdy
kontakty poza parafią wynikają z innych przyczyn – np. pracownik czy wolontariusz jest członkiem
rodziny bądź znajomym rodziny dziecka).
W sytuacji, gdy dorośli nie stosują się do przyjętych zasad, świadek takiego zachowania może zgłosić
sprawę do osoby przyjmującej zgłoszenia, innego pracownika parafii, którego darzy zaufaniem, lub
bezpośrednio do proboszcza.
3. ZASADY BEZPIECZNYCH RELACJI MIĘDZY DZIEĆMI
Parafia jest miejscem zapewniającym bezpieczeństwo dzieciom także w grupie rówieśniczej. Kierując
się wartościami wypływającymi z Ewangelii, staramy się wpoić naszym parafianom postawę szacunku
wobec każdego człowieka – dzieci i dorosłych. Pragniemy, by w relacjach międzyludzkich bliska była
im ewangeliczna zasada: „Wszystko więc, co chcielibyście, żeby wam ludzie czynili, i wy im czyńcie”
(Mt 7,12a).
Zasady bezpiecznych relacji między dziećmi poznali wszyscy pracownicy, wolontariusze i
współpracownicy parafii, dzięki czemu mogą oni umiejętnie i adekwatnie do zaistniałej sytuacji
reagować na każde niewłaściwe zachowanie czy przemoc. Również dzieci powinny przestrzegać
poniższego kodeksu podczas spotkań w parafii i poza nią, w kontakcie bezpośrednim i wirtualnym.
Ewaluacja i weryfikacja zasad bezpiecznych relacji pomiędzy dziećmi odbywać się będzie co dwa
lata, a także po każdej sytuacji kryzysowej, jeśli w parafii podjęta zostanie interwencja z powodu
krzywdzenia rówieśniczego. Zmiana treści zasad bezpiecznych relacji między dziećmi jest możliwa w
każdym momencie na ich wniosek i z ich udziałem:
3.1 RÓWNE TRAKTOWANIE I SZACUNEK DLA KAŻDEJ OSOBY
• Traktuj innych tak, jak chcesz, aby inni traktowali Ciebie.
• Pamiętaj, że każda osoba jest kimś wyjątkowym i szczególnie obdarowanym przez Boga.
Należą się jej szacunek i troska o jej dobro.
• Bądź tolerancyjny – szanuj odmienny wygląd, przekonania, poglądy i cechy
koleżanek/kolegów.
• Pamiętaj, że przez różnorodność wzajemnie się ubogacamy.
• Masz prawo do zabawy i relacji z każdym dzieckiem, ale pamiętaj, że nie zawsze inne dziecko
ma chęć do kontaktu z Tobą w danym momencie. Uszanuj to.
• Zachowaj otwartość i bądź wrażliwy na wszystkie osoby, nawet jeśli nie należą do grona
Twoich najbliższych przyjaciół. Nie wykluczaj ich ze wspólnych działań, rozmów i szkolnych
aktywności.
3.2 ZASADY KOMUNIKACJI MIĘDZY DZIEĆMI
• Zachowuj życzliwość i szacunek wobec koleżanek/kolegów.
• Pamiętaj, że każdy ma prawo do wyrażania swojego zdania, myśli i przekonań, o ile nie
naruszają one dobra innych osób.
• Słuchaj innych, gdy mówią. Nie przerywaj innym, gdy się wypowiadają.
• Zachowuj kulturę słowa w każdej sytuacji.
• Stosuj formy grzecznościowe.
• Pytaj o zgodę na kontakt fizyczny (przytulenie, pogłaskanie).
3.3 SZACUNEK DLA CUDZEJ WŁASNOŚCI, PRYWATNOŚCI I PRZESTRZENI
• Szanuj rzeczy osobiste i mienie innych osób.
• Zapytaj, jeśli chcesz pożyczyć od kogoś jakąś rzecz.
• Nie przeglądaj prywatnych rzeczy innych osób bez ich zgody. Każdy ma prawo do
prywatności.
• Nie rób zdjęć, nie nagrywaj ani nie rozpowszechniaj wizerunku kolegów/koleżanek i innych
osób bez ich wyraźnej zgody.
• Pamiętaj, że każdy ma prawo do przestrzeni osobistej. Jeśli inna osoba potrzebuje chwili
samotności, uszanuj to. Naruszanie tej przestrzeni może rodzić konflikty.
3.4 ZAKAZ STOSOWANIA PRZEMOCY W JAKIEJKOLWIEK FORMIE
• Nie stwarzaj sytuacji, w których ktoś czułby się celowo pomijany, izolowany.
• Nie stosuj przemocy – szturchanie, popychanie, kopanie czy siłowe przytrzymywanie
kolegi/koleżanki naruszają jego/jej integralność fizyczną.
• Szanuj przestrzeń intymną kolegów/koleżanek. Nigdy nie dotykaj ich w sposób, który może
być uznany za nieprzyzwoity lub niestosowny.
• Nie wyśmiewaj, nie obgaduj, nie ośmieszaj, nie zawstydzaj, nie upokarzaj, nie lekceważ i nie
obrażaj kolegów/koleżanek.
• Nie wypowiadaj się w sposób obraźliwy o rodzicach kolegów/koleżanek.
• Nie zwracaj się w sposób wulgarny do innych.
• Pamiętaj, że żarty są wtedy żartami, kiedy nikt z ich powodu nie cierpi. Jeśli tak jest,
natychmiast zakończ taką zabawę słowną.
• Nie narażaj siebie i innych uczniów na sytuacje zagrażające życiu i zdrowiu fizycznemu czy
psychicznemu.
• Nie wyrażaj negatywnych, prześmiewczych komentarzy na temat zachowania, pracy, wyglądu
kolegów/koleżanek.
• Nie zabieraj rzeczy należących do innych bez ich zgody.
3.5 SZACUNEK W KONTAKTACH INTERNETOWYCH I ZAKAZ CYBERPRZEMOCY
• Szanuj innych i traktuj ich tak, jak chcesz, by traktowali Ciebie – dotyczy to wszystkich typów
Twojej aktywności w sieci. Po drugiej stronie ekranu jest drugi człowiek.
• Pamiętaj, że cyberprzemoc często zaczyna się od tzw. „niewinnych żartów”. Nie każdy ma
takie samo poczucie humoru. Uważaj na to, co piszesz i co publikujesz, w Internecie nic nie
ginie. W świecie wirtualnym łatwo poruszyć lawinę wzajemnych niechęci, co może
doprowadzić do konkretnej formy przemocy.
• Nie udostępniaj kontaktów do innych osób (telefonicznych, mailowych) bez ich zgody.
• Dbaj o swój oraz innych wizerunek w sieci – nie publikuj wrażliwych danych, powierzonych ci
informacji oraz zdjęć i filmów ośmieszających innych. Szanuj ich prywatność.
• Chroń intymność swoją i innych. Nie wysyłaj i nie udostępniaj zdjęć lub filmów, które by ją
naruszały.
• Sprzeciwiaj się hejtowi, sam nie publikuj obrażających i agresywnych komentarzy oraz reaguj,
gdy zauważysz, że ktoś jest poniżany w Internecie. Nie przesyłaj dalej ośmieszających
wiadomości. Zgłoś takie działania odpowiednim osobom.
• Nie prowokuj innych do niepotrzebnych, nieuzasadnionych kłótni. Trolling, świadome
poniżanie, nękanie i zaczepki są zachowaniami niedopuszczalnymi.
• Nie wykluczaj swoich rówieśników z grup w mediach społecznościowych z powodu swoich
prywatnych niechęci.
• Nie podszywaj się w Internecie pod inne osoby. Takie zachowanie w cyberprzestrzeni jest
kradzieżą tożsamości. To jest przestępstwo.
• Jeżeli zauważysz, że ktoś nie wylogował się ze swojego konta, nie wykorzystuj tej sytuacji do
działań, które przyniosłyby mu szkodę, ale życzliwie poinformuj go o jego nieuwadze.
• Pamiętaj, że groźby, pomówienia, nawoływanie do nienawiści, prześladowanie, ośmieszanie
w cyberprzestrzeni także są karalne. Twoje działania w sieci nie są anonimowe.
3.6. SPOSOBY POKOJOWEGO ROZWIĄZYWANIA KONFLIKTÓW
• Wycisz się, uspokój, zatrzymaj niepotrzebną kłótnię, zanim stracisz nad sobą kontrolę.
Zastanów się, co chcesz osiągnąć. Jeśli to możliwe, podejmij spokojną rozmowę z drugą
stroną.
• Umów się na rozmowę w bardziej stosownych warunkach, w ten sposób zyskasz czas na
konstruktywny dialog.
• Powiedz, co według Ciebie jest problemem, co przyczyną nieporozumienia, czego oczekujesz.
• Słuchaj drugiej osoby. Dopytaj o jej odczucia i oczekiwania. Podsumuj to, co
usłyszałaś/usłyszałeś dla upewnienia się, czy dobrze zrozumiałeś/zrozumiałaś jej komunikat.
• Upewnij się, że Twój rozmówca powiedział wszystko odnośnie do swoich odczuć.
• Wspólnie wymyślcie rozwiązanie satysfakcjonujące obie strony.
• Jeśli nie uda się Wam dojść do porozumienia, poproś o pomoc osobę dorosłą, aktualnego
opiekuna grupy. Porozmawiaj o tym z Twoimi rodzicami. Nie rozwiązuj konfliktu
samodzielnie.
• Nie bądź obojętny, gdy komuś dzieje się krzywda. Zawsze poinformuj o tym osobę dorosłą.
4. OSOBY I MIEJSCA, GDZIE MOŻNA UZYSKAĆ POMOC
W sytuacji gdy:
• doświadczasz przemocy ze strony osoby dorosłej lub innego dziecka w parafii lub poza nią,
• jesteś świadkiem krzywdzenia innej osoby,
• dzieje się coś niepokojącego,
• przeżywasz trudne chwile,
nie zostawaj z tym sam/sama. Możesz znaleźć wsparcie. Blisko Ciebie są osoby, które będą umiały Ci
pomóc.
• Osoby, do których zawsze możesz się zwrócić w parafii o pomoc:
- Osoby przyjmujące zgłoszenia o krzywdzeniu / osoby zaufania: Joanna Pietryja
- Ksiądz proboszcz: Roman Duży
- Każdy pracownik / wolontariusz parafii, którego darzysz zaufaniem
• Możesz też szukać wsparcia poza parafią. Warto znać telefony zaufania i miejsca, w których
możesz uzyskać fachową pomoc:
800-12-12-12 Całodobowy Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka
116-111 Całodobowy telefon zaufania dla dzieci i młodzieży prowadzony przez
Fundację Dajemy Dzieciom Siłę
112 Numer alarmowy w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia
Stanowisko Konferencji Episkopatu Polski w sprawie zmian w organizacji lekcji religii w szkołach podejmowanych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej
Nauczanie religii w polskiej szkole stanowi wielkie dobro dla dzisiejszego młodego człowieka, które wymaga wspólnej troski ze strony rodziny, Kościoła i państwa. Lekcja religii w szkołach publicznych ma miejsce w 23 krajach Europy i jej obecność jest traktowana jako standard systemów edukacyjnych. W Polsce lekcja religii, wyrzucona przez władze komunistyczne po II wojnie światowej, powróciła do szkół publicznych w 1990 roku, kiedy rozpoczęły się procesy demokratyzacji życia w naszej Ojczyźnie.
Wyrażamy sprzeciw wobec ostatnich decyzji Ministerstwa Edukacji Narodowej odnoszących się do organizacji lekcji religii w szkole. Apelujemy o uwzględnienie woli rodziców, którzy w zdecydowanej większości posyłają swoje dzieci i młodzież na lekcje religii. W skali całego naszego kraju jest to prawie osiemdziesiąt procent rodziców. Oni mają prawo do lekcji religii na terenie szkoły publicznej, gdyż wynika to z podstawowych praw i wolności człowieka, zagwarantowanych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i Konkordacie między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską.
Przypominamy, że wszelkie zmiany odnośnie do organizacji lekcji religii w szkole publicznej winny dokonywać się zawsze zgodnie z obowiązującym prawem i w porozumieniu z Kościołami oraz związkami wyznaniowymi. W rozmowach podejmowanych z Ministerstwem Edukacji Narodowej konieczne jest wypracowanie wspólnego porozumienia wymaganego przez prawo. Porozumienie zakłada zawsze zgodę na wspólnie wypracowane stanowisko.
Zachęcamy wszystkich wiernych, aby podejmować działania ukazujące wartość lekcji religii w szkole. Szczególnie prosimy katolickich rodziców, aby odważnie zabierali głos w tej sprawie. Apelujemy także do mediów katolickich, ruchów i wspólnot religijnych, aby podejmowali podobne działania.
Należy zauważyć, że nauczanie religii katolickiej i innych wyznań wspiera wychowawczą rolę szkoły. Nauczanie religii w szkole stanowi integralną część wychowania człowieka w jego sferze intelektualnej, moralnej i duchowej. Treści przekazywane na lekcji religii uczą budowania relacji osobowych, wrażliwości serca, postawy braterstwa, wzajemnego szacunku i dialogu z przedstawicielami różnych nacji, religii i światopoglądów, kształtują postawy oparte na sprawiedliwości i solidarności społecznej, wskazują na wielką godność każdego człowieka, konieczność niesienia pomocy potrzebującym i dbanie o dobro wspólne. Wychowują do troski o stworzony świat i jego piękno. Lekcja religii wspiera rodzinę i szkołę w różnych kryzysach psychicznych doświadczanych przez uczniów, jest dla nich pomocą w przeciwdziałaniu przemocy, agresji i profilaktyce uzależnień.
Lekcja religii ma też bardzo ważne znaczenie kulturowe. Przekaz wiedzy na temat chrześcijaństwa jest konieczny do rozumienia europejskiej i polskiej kultury a także kultury wielu krajów na wszystkich kontynentach. Świadectwo ponad 1050-letniej tradycji chrześcijaństwa w Polsce pokazuje, jak wiara kształtowała nasze dzieje i pozwalała narodowi przetrwać najtragiczniejsze wydarzenia historii. Trzeba mówić o zbudowanych na wierze wielkich dziełach naszych rodaków, wieszczów i bohaterów, uczonych i świętych, ludzi nauki, kultury i sztuki.
Dziękujemy wszystkim nauczycielom religii za ich ofiarną i pełną poświęcenia pracę w szkole. Drodzy nauczyciele religii, chcemy Wam powiedzieć, że jesteśmy z Wami! Podzielamy Wasze troski i obawy. Nie zapominamy o Was w rozmowach z władzami państwowymi. Dziękujemy wszystkim osobom zaangażowanym w dzieło lekcji religii w szkole. Dziękujemy władzom oświatowym i dyrekcjom szkół, duszpasterzom, rodzicom i wszystkim, którzy podejmują odpowiedzialnie trud wychowania młodego pokolenia.
Podpisali pasterze Kościoła katolickiego w Polsce obecni na 398. Zebraniu Plenarnym Konferencji Episkopatu Polski.
Warszawa, 12 czerwca 2024 roku
Za zgodność:
Bp Marek G. Marczak
Sekretarz Generalny
Konferencji Episkopatu Polski